Неліктен меншік иелері өз үйін басқарғысы келмейді

🌀🌀🌀

— Қашанға дейін осылай түсінісіп отырамыз? Қол қойдырыңдаршы, тек бәрі істей бастасын!

Таныс жағдай ма?

Көршілес үйде жеті айдан астам уақыттан бері дау жүріп жатыр. Біреулер басқарушы компанияны ауыстыруды ұсынады, басқалары — МИБ төрағасын. Чаттарда ондаған хабарлама, өзара айыптаулар, тәртіп орнатамыз деген уәделер. Ал мәселелер сол қалпында қалып отыр.

Ақырында көршілер күш салып, іс орнынан қозғалды — сауалнама парағы шықты. Және... меншік иелері күн тәртібінің барлық сұрақтарын оқып та үлгермей қол қояды. Меншік иесі енді жағдай түзеледі деп шын жүректен үміттенеді.

Ал шын мәнінде не болды?

Адам ортақ мүлікті басқаруға қатысу құқығын пайдаланғандай көрінеді. Бірақ сол сәтте ол мүлде басқару туралы ойламаған болуы мүмкін. Ол жай ғана бәрінің тезірек аяқталғанын қалады.

Мені қатты қызықтыратыны — адамдар өз үйінде өзгеріс қалайды, бірақ сол өзгеріс тәуелді болатын шешімдерге мүмкіндігінше аз қатысуға тырысады. Қалай осылай болады?

Мен мұны өз тәжірибемде жиі байқаймын және өзіме жиі сұрақ қоямын: не болып жатыр өзі? Неге миллиард теңгеге бағаланатын ортақ мүлікке иелік ететін адамдар оны басқаруға осыншама құлықсыз қатысады?

Әріптестерім мұны қарапайым түсіндіруге дағдыланған: меншік иелері енжар, оларға ештеңе қызық емес, жауапкершілік алғысы келмейді дейді.

Бірақ... бірақ... бірақ... Басқаша қарасақ ше?

Адам созылмалы мәселемен бетпе-бет келгенде, әсіресе оның айналасында көп дау, қарама-қайшы ақпарат пен өзара айыптаулар болса, ол бөлшектерге үңілу қиынырақ болады. Ол түсінікті шешім іздейді. Себебі ол заңдарды, ережелерді жетік білмейді — және жалпы осының бәрінен адасып қалған!

Психологияда когнитивтік үнемдеу деген ұғым бар.

Біздің миымыз дайын шешімді пайдалануға болатын жерде артық күш жұмсамауға тырысады. Біз мұны үнемі істейміз, және көптеген күнделікті жағдайда бұл өмір сүруге көмектеседі. Иә-иә, өзіңізді бақылаңызшы — сіз де солай істейсіз!

Бірақ үйді басқаруда (жалпы кез келген басқаруда да) мұндай әдет қымбатқа түсуі мүмкін.

👀👂 Хабарламадағы күн тәртібін зерттеудің орнына адам кім дауыс беруге шақырғанына, қанша көрші қол қойғанына, мәселені шешу уәдесі қаншалықты сенімді естілетініне назар аударады.

Сонымен бірге адамның қолы енді ұжымдық шешім қабылдауда ескерілетін дауысқа айналады. 🫣 Ал бұл шешімнің салдары барлық меншік иелерін, оның ішінде мазмұнына үңілмегендерді де қамтиды. Ал... енді «боржоми ішу» кеш...

Тағы бір механизм бар — жауапкершілікті көп адамға бөлу.

Үйде бірнеше жүз меншік иесі болғанда, әрқайсысына басқа біреу міндетті түрде шешеді деп ойлау оңайырақ. Инициативтік топ, үй кеңесі, МИБ төрағасы, басқарушы бар ғой. Олар қалай дұрыс екенін білетін шығар. Әрине, олар ақылдырақ дегендей... Уайымдамаңыз — көбінесе олар жай ғана белсендірек (немесе епті, немесе бар мүмкіндіктен пайда таба білетін адамдар).

Ал қалғандары да дәл солай ойлайды ғой!

Нәтижесінде үйде меншік иесі көп, ал оның мәселелерін шешуге дайын адам аз болып шығады.

Бұл әсіресе МИБ төрағасымен қарым-қатынаста анық көрінеді.

Одан, орындаушы ретінде, жұмыс істейтін лифт, жөнделген шатыр, қауіпсіз инженерлік жүйелер, тазалық пен тәртіп талап етіледі. Және бұл түсінікті күту сияқты көрінеді.

Бірақ!!! Мәселені шешу үшін сметаны бекіту, шығындарды келісу немесе жиналыста басқа шешім қабылдау керек болғанда, меншік иелерінің бір бөлігі шет қалуды жөн көреді.

Оғаш жағдай шығады: шешім ұжымға байланысты, ал нәтиженің болмауына жауапкершілік бір адамға жүктеледі. 🙄

Мұнда тағы бір нәрсеге назар аударғым келеді.

Меншік иелерін меншік иесі болуға кім және қашан үйретті?

Көп жылдар бойы басқарушы ұйымдармен қарым-қатынас қарапайым схема бойынша құрылды: тұрғынға шот жазылады, ол қызметке ақы төлейді, ал бірдеңе жұмыс істемесе — шағыммен жүгінеді.

Бірте-бірте әдеттегі мінез-құлық моделі қалыптасты: мен төлеймін, демек бәрін басқа біреу қамтамасыз етуі керек.

Ал енді мұндай адамға ортақ мүлікті басқаруға қатысу, сметаны түсіну, жөндеу туралы шешім қабылдау және өз үлесін төлеу керек дегенде, түсінбеушілік туады.

Ол бұл рөлге дағдыланбаған ғой.

Біз оны меншік иесі деп атаймыз, бірақ онымен өзара әрекеттестіктің барлық жүйесі жылдар бойы оның бойында қарапайым қызмет тұтынушысының мінез-құлқын сақтап келген болуы мүмкін. Ал кейін оның бастама көтермейтініне таң қаламыз.

Мұнда маған тұрғындардың енжарлығы туралы әдеттегі әңгімелерден әлдеқайда қызықты көрінетін сұрақ туады.

Мүмкін, меншік иелерінің енжарлығы — үйді басқарудағы мәселелердің себебі ғана емес, басқарудың өзі қалай құрылғанының нәтижесі шығар?

Егер меншік иесі тек жедел түрде қол немесе қосымша ақша жинау керек болғанда ғана шақырылса, ол өз қатысуын жағымсыз міндет ретінде қабылдайды.

Егер үйдің жағдайы, қаржысы мен техникалық тәуекелдері туралы тек кезекті жанжал кезінде ғана айтылса, оған бүгінгі шешімдер мен ертеңгі салдардың арасындағы байланысты көру қиын.

Ал егер төраға жылдар бойы мүмкіндігінше бәрін өзі шешіп келсе, меншік иелері бұл солай болуы керек деп бірте-бірте үйренеді.

Осылайша жүйе әр қатысушының дағдылы мінез-құлқын қайта жаңғыртады.

Төраға өз мойнына бәрін алады. Меншік иелері аз қатысады.

Екі жақтан да наразылық өседі.

Және бір күні мәселені ұжымдық шешімсіз шешу мүмкін болмайтын жағдай туады, ал адамдарда мұндай шешім қабылдау дағдысы жоқ.

Мен мұның әр меншік иесінің мінез-құлқын түсіндіреді деп ойламаймын. Кейбіреулерінде шынымен уақыт жоқ, кейбіреулер бастамашыларға сенбейді, ал кейбіреулер құжаттарды мұқият зерттеп, ұсынысты саналы түрде қолдамайды.

Бірақ маған басқа нәрсе маңызды.

«Белсендірек болыңыз» деген шақырулар жүйенің өзі шет қалу әдетін қалай қалыптастыратынын байқамасақ, аз нәрсе өзгертеді.

Мүмкін, күнделікті өзара әрекеттестікті өзгертуден бастау керек шығар. Меншік иелеріне не болғанын жай хабарлау емес, неге болғанын, қандай шешім нұсқалары бар екенін, олар қанша тұратынын және нәтиже неге байланысты екенін көрсету.

Әрі тек апат немесе дауыс беру кезінде ғана емес.

Себебі басқаруға қатысу да — дағды. Ол адам өз шешімі мен үйінде болып жатқан нәрсе арасындағы байланысты үнемі көретін жерде пайда болады.

Ал әзірге мен бір қарапайым жағдай туралы ойлануды ұсынамын.

Меншік иесі сауалнама парағын оқымай қол қойғанда, біз оның қолын көреміз.

Бірақ оған әкелген нәрсенің бәрін көрмейміз: жанжалдан шаршағанын, мәселені тезірек шешкісі келгенін, бөтен пікірге деген сенімін, жауапкершілікті басқаға аударуға деген әдетін.

Ал егер біз меншік иелерінің мінез-құлқын өзгерткіміз келсе, мүмкін, алдымен осы мінез-құлықты әдетке айналдырған жүйені өзіміз қалай құрғанымызды түсінуіміз керек шығар.

Және дәл осы жерде мен сіздерді тыңдағым келеді. Әрі тек МИБ төрағалары мен басқарушыларды ғана емес, меншік иелерінің өздерін де.

Төрағалар, сізден мәселені шешу талап етілген, бірақ сонымен бірге қажетті шешім қабылдауға қатысудан бас тартқан жағдайды есіңізге түсіріңізші.

Ал сіздер, меншік иелері, өз үйіңіздің мәселесі бойынша соңғы рет қашан дауыс бергеніңізді есіңізге түсіріңіз. Сіз нақты неге дауыс бергеніңізді түсіндіңіз бе?

Келіңіздер, бір-бірімізді әдеттегідей айыптамай талқылайық.

Меншік иесін қатысудан нақты не тежейді: немқұрайлылық, сенімсіздік, түсінбеушілік — әлде оның орнына бәрін шешуге дағдыланған басқару жүйесінің өзі ме?

Маған сіздердің нақты оқиғаларыңыз қызық. Мүмкін, дәл солардан біз әлі байқамаған нәрсені көретін шығармыз.

🌿🌿🌿