Алматыда төмен шығарындылар аймағын енгізу тәжірибесі талқыланды

Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, төмен шығарындылар аймақтары ауаның сапасына ғана емес, тұрғындардың көлік пайдалану әдеттеріне де ықпал етеді. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметіндегі брифингте Almaty Air Initiative ұйымының жетекшісі Жұлдыз Саулебекова айтты.

Оның айтуынша, соңғы 20 жылда Алматыда автокөліктер саны шамамен үш есеге артқан, ал халық саны соңғы 10 жылда 600 мың адамға көбейген. Бұл көлік инфрақұрылымына айтарлықтай жүктеме түсірді.

«Көліктің ерекшелігі — ол жолдар бойында, үйлер мен мектептердің жанында, біздің тыныс алу деңгейімізде орналасқан жүздеген мың шағын шығарындылар көзі», — деп атап өтті Жұлдыз Саулебекова.

Ол бүгінгі күні Еуропаның 300-ден астам қаласында төмен шығарындылар аймақтары жұмыс істейтінін, Қытайда да ұқсас тәсілдер қолданылатынын атап өтті.

Сарапшының айтуынша, халықаралық тәжірибе LEZ-дің бірнеше негізгі әсерін көрсетеді. Мадридте Madrid Central іске қосылғаннан кейін орталықтағы NO₂ концентрациясы алғашқы жылда шамамен 30%-ға төмендеді. Лондондағы ULEZ енгізіліп, кеңейтілгеннен кейін жол бойындағы NO₂ деңгейі шамамен 40%-ға төмен, ал PM2.5 шамамен 30%-ға азайды.

Жұлдыз Саулебекова көлік пайдалану әдеттерінің өзгеруіне жеке тоқталды. Миланда экологиялық аймақты ақылы кірумен үйлестіргеннен кейін орталықтағы автокөлік қозғалысы шамамен 30%-ға азайды. Брэдфордта 2022 жылдан 2024 жылға дейін таксилердің 87%-ы жаңа экологиялық стандарттарға көшті, 370 автобус жаңартылып, 33 электробус сатып алынды.

Тағы бір мысал — София. LEZ енгізілгенге дейін болашақ аймақ аумағынан күн сайын шамамен 20 мың төмен экологиялық класс автомобильдері өтетін. Екі жыл ішінде олардың саны шамамен 90%-ға азайды.

«Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, болашақ ережелер алдын ала түсінікті болған кезде адамдардың мінез-құлқы шектеулерді толық іске қоспастан бұрын-ақ өзгеруге бастайды. Бұл ретте шектеулер міндетті түрде қоғамдық көлікті дамытумен және басқа қолжетімді баламалармен сүйемелденуі тиіс», — деді ол.

Сарапшы Алматыдағы LEZ-дің тиімді жұмыс істеуі үшін төрт шартты атап өтті: талаптарды кезең-кезеңімен енгізу, қоғамдық көлікті дамыту, автопаркті жаңартуға экономикалық ынталандырулар және тұрғындармен айқын коммуникация.

Қытайдағы экономикалық қолдауды мысал ретінде келтірді, онда шектеулер утилизация бағдарламаларымен, өтемақылармен және жеңілдіктермен сүйемелденді. Софияда ұқсас тәсіл жылыту саласында қолданылып, шамамен 11 мың үй шаруашылығында 20 мыңға жуық жылыту құрылғылары тегін ауыстырылды.

Жұлдыз Саулебекованың айтуынша, ақпараттық жұмыс та маңызды. Eco Almaty ұйымымен бірлесе отырып, LEZ бойынша кампания, оның ішінде ауа ластануының денсаулыққа әсері туралы «Көрінбейтін апаттар» роликтер сериясын бастады.

«Табысты LEZ — бұл тек шектеулер ғана емес. Бұл кезең-кезеңмен енгізу, дамыған қоғамдық көлік, экономикалық қолдау және адамдарға түсінікті ережелер», — деп түйіндеді ол.

деп хабарлайды ТҮКШ24 Алматы қаласы әкімдігі сайтынан алынған ақпаратқа сілтеме жасап.

Фото: gov.kz