ТҮКШ саласындағы төлемдер сомасының көбеюі бойынша КЭМ түсініктемесі

Қазіргі таңда Қазақстанда реттелетін коммуналдық қызметтер тарифтерін көтеруге мораторий қолданылады. ҚР ҰЭМ Табиғи монополияларды реттеу комитеті мен оның аумақтық бөлімдері электроснабжение, теплоснабжение, сумен жабдықтау және су бұру тарифтерін қайта қарау және көтеру жұмыстарын жүргізген жоқ.

2025 жылдың желтоқсаны мен 2026 жылдың қаңтарындағы жылумен жабдықтау қызметтері бойынша есептеулер тұрмыстық жылу энергиясын есептейтін құралдардың нақты көрсеткіштері негізінде және пәтер ауданына пропорционалды бөлініп, қолданыстағы заңнаманың талаптарына сәйкес жүзеге асырылған.

Тексеру нәтижелері бойынша 2026 жылдың қаңтарындағы төлем құжаттарының сомасының көбеюі жылыту кезеңінде жылу энергиясын нақты тұтынудың өсуімен байланысты екендігі анықталды. Тұтынудың көлемі температуралық жағдайлармен және жылумен жабдықтау режимімен анықталады. Мысалы, өткен жылдың желтоқсанында Астана қаласының орташа айлық ауа температурасы -8 °C болса, ағымдағы жылдың қаңтарында -14,3 °C болып, бұл жылу энергиясының тұтынылуын арттырды.

Электрмен жабдықтау, сумен жабдықтау және су бұру қызметтері бойынша есептеулер есептегіш құралдарының нақты көрсеткіштеріне негізделіп жүргізіледі. Көрсеткіштер уақытында берілген кезде есептеу нақты тұтынылған көлемге сәйкес жүзеге асырылады.

Реттелетін коммуналдық қызметтерге арналған тарифтер қосылған құн салығын (ҚҚС) ескермей бекітіледі. Қызметтерді нақты көрсету кезінде ҚҚС төлем құжаттарына қосылып, төлемнің жалпы сомасына әсер етеді. Орташа есеппен алғанда, квитанциялардағы есептер шамамен 3–4%-ға артады, бұл тарифтердің өсуін білдірмейді.

Мысал: егер сумен жабдықтау қызметінің 5 текше метріне бекітілген тариф бойынша есептелген сома 500 теңгені құраса, ҚҚС 12% мөлшерлемесінде салық сомасы 60 теңге болады және төлеуге арналған жалпы сома 560 теңге болады. ҚҚС 16% мөлшерлемесінде салық сомасы 80 теңге, ал жалпы сома 580 теңгені құрайды. Осылайша, нақты төлемнің артуы 20 теңге немесе бұрын төленген сомадан шамамен 3,6% құрайды.

Төлем квитанциялары әдетте тек реттелетін коммуналдық қызметтерді ғана емес, бәсекелестік ортада ұсынылатын қызметтерге байланысты басқа есептеулерді де қамтиды. Квитанциялардағы жалпы соманың көбеюі коммуналдық ресурстардың нақты тұтынылу көлемімен ғана емес, сондай-ақ қосымша қызметтер бойынша есептеулердің өзгеруімен де байланысты болуы мүмкін.

Жалпығасыланған зерттеу нәтижесі бойынша шағымдар жекелей сипатта болып, белгілі бір тұрғын үйлердің есептеулерімен байланысты екендігін көрсетті. Толық түсініктемелер алу үшін төлем жүргізетін табиғи монополия субъектісіне жүгіну ұсынылады.

Егер жауап қанағаттанарлықсыз болса, тұтынушылар табиғи монополияларды реттеу комитетінің аумақтық департаментіне немесе «е-Otinish» азаматтардың өтініштерін қабылдау және өңдеу бірегей платформасы арқылы шағымдануға құқылы. Қажет болған жағдайда, аумақтық бөліммен монополистке қатысты жоспардан тыс тексеріс жүргізіледі.

Әлеуметтік осал топтарға тұтынушыларға шамадан тыс қаржылық жүктеме болмауын қамтамасыз етуге бағытталған тұрғын үй көмегі механизмі қарастырылған.

Фото: gov.kz